We zijn opgegroeid met het idee dat internet alleen bedoeld was voor e-mailen en surfen. Toen kwam het tijdperk waarin alles werd geruild. Muziek. Films. Spellen. Het voelde als magie. Napster begon het allemaal eind jaren negentig. Miljoenen gebruikers ruilden mp3’s totdat de muziekindustrie ze voor de rechter dreef. Napster vouwde op en vond zichzelf vervolgens opnieuw uit als legale winkel. Maar de geest was uit de fles.
Kazaa arriveerde een paar jaar later. Het ging niet alleen om muziek. Het was alles. Films. TV-programma’s. Software. Het werd de dominante kracht bij het peer-to-peer (P2P) delen van bestanden. De vraag was niet of je bestanden kon delen. Het was met hoeveel je weg kon komen.
De opkomst en ondergang van Niklas Zennström
Kazaa werd gelanceerd in maart 2001. De makers waren Niklas Zennström en Janus Friis. Ze waren in Nederland gevestigd bij een bedrijf genaamd Consumer Empowerment. Ze bouwden een open forum. Gebruikers konden delen wat ze maakten. Ze konden ook delen wat ze hadden gedownload. Dit onderscheid deed er voor de rechtbanken niet toe.
In 2001 sloegen de Amerikaanse muzieklabels en filmstudio’s terug. Rechtszaken wegens inbreuk op het auteursrecht vlogen om de oren. De druk was enorm. Zennström en Friis hebben het niet voor de Amerikaanse rechtbanken aangevochten. Ze hebben hun activiteiten stopgezet. Ze droegen het eigendom over aan Sharman Networks Limited. Dat bedrijf was gevestigd in de Stille Zuidzee, ver buiten het bereik van de Recording Industry Association of America (RIAA).
Ondanks de juridische storm bleef Kazaa groot. Het werd een bloeiend bedrijf met miljoenen actieve gebruikers.
Wat je eigenlijk zou kunnen doen met Kazaa
Het downloaden van de software was gratis. Met de interface kun je veel doen. U kunt zoeken naar films, muziek en tv-programma’s. U kunt ook inhoud van andere aanbieders op internet ophalen. De zoekresultaten waren enorm. U kunt per zoekopdracht maximaal 3.000 resultaten krijgen.
Het downloadproces was agressief. Het haalde bestanden tegelijkertijd uit verschillende bronnen. Dit betekende hogere snelheden. Het betekende ook dat u uw eigen inhoud aan andere gebruikers kon promoten.
De cijfers achter het netwerk
Kazaa was op zijn hoogtepunt een van de meest populaire P2P-netwerken op internet. De schaal was onthutsend. Op een willekeurige dag waren ongeveer 3 miljoen gebruikers actief. Ze deelden ruim 800 miljoen bestanden. Dat zijn veel gegevens die door knooppunten gaan. Er ontstond een netwerk dat moeilijk af te sluiten was.
Blauwe bestanden versus gouden bestanden
Het zoeken naar een bestand was eenvoudig. Je hebt de naam getypt. Je klikte op zoeken. U hebt een bestand uit de lijst geselecteerd. Maar de bestanden zelf waren anders. Kazaa categoriseerde ze op kleur en controle.
-
Blauwe bestanden werden door de gebruiker beheerd. Dit was inhoud gemaakt door Kazaa-gebruikers. Makers kunnen deze inhoud in licentie geven. Als ze dat wel deden, zouden anderen het niet zonder krediet kunnen kopiëren of distribueren. Deze bestanden waren gratis te downloaden.
-
Gouden bestanden waren anders. Deze bevatten inhoud van filmstudio’s en muzieklabels. De aanbieders hielden toezicht op het gebruik van het materiaal. Deze bestanden werden verspreid via een ander P2P-netwerk genaamd Altnet. Ze waren betalen per download.
Kazaa verdiende op een aantal manieren geld. Online advertenties maakten daar een groot deel van uit. Ze verspreidden ook speciale “Rights Managed” -inhoud, waarin het gouden pictogram werd gebruikt. Het verkopen van producten en diensten droeg bij aan de omzet. De kernsoftware bleef gratis.
Hoe werkt Kazaa?
De magie van Kazaa zat in de architectuur. Het was niet afhankelijk van een centrale server om bestanden op te slaan. Dat was de sleutel tot zijn voortbestaan. Wanneer een gebruiker naar een bestand zocht, ondervroeg de software het netwerk. Er werden andere gebruikers gevonden die dat bestand hadden. Het verbond je rechtstreeks met hen.
Dit wordt een gedecentraliseerd netwerk genoemd. Er was geen enkel punt van mislukking. Als één server uitviel, bleven de anderen werken. De gegevens stonden op de harde schijven van miljoenen mensen. Om het uit te schakelen, zou je elke computer op internet moeten afsluiten. Dat gebeurde niet.
De RIAA heeft Sharman Networks aangeklaagd. Ze voerden aan dat de dienst bedoeld was voor inbreuk. Volgens de verdediging was het slechts een hulpmiddel. Een hamer kan een huis bouwen of een raam breken. De juridische strijd sleepte zich voort. Kazaa heeft de storm doorstaan. Het overleefde de eerste golf van rechtszaken die Napster hadden uitgeschakeld.
Waarom heeft het overleefd? De gedecentraliseerde structuur maakte het moeilijk om de aansprakelijkheid op één enkele entiteit af te schuiven. De overdracht naar Sharman Networks in de Stille Zuidzee voegde een nieuwe beschermingslaag toe. De juridische teams in de VS moesten door internationale rechtsgebieden navigeren. Het kocht tijd. Tijd die Kazaa gebruikte om zijn gebruikersbestand te laten groeien.
De gebruikerservaring was eenvoudig. Jij klikte. Je wachtte. Je hebt het bestand. Niemand vroeg wie je was. Het netwerk maakte het niet uit. Het maakte alleen maar uit dat de gegevens verplaatsten.
Deze opzet veranderde de manier waarop mensen over eigendom dachten. U was niet de eigenaar van het bestand. Je had net een kopie. Het origineel bleef bij de studio of de maker. Maar voor de gebruiker maakte het niet uit. Het bestand wordt afgespeeld. De film bekeken. Het spel is geïnstalleerd.
De juridische druk is nooit helemaal verdwenen. Het is gewoon verschoven. Er ontstonden nieuwe rechtszaken. Er werden nieuwe wetten voorgesteld. Maar de technologie had zich al verspreid. Het precedent was geschapen. Peer-to-peer delen was een blijvertje.
Kazaa liet zien dat je een enorm netwerk kunt opbouwen zonder eigenaar te zijn van de inhoud. Je had alleen de gebruikers nodig. En mensen hielden van het idee van vrije toegang. Het was een sensatie. Het was riskant. Maar het was krachtig.
De strijd tussen controle en distributie gaat door. Het ziet er nu gewoon anders uit. Streamingdiensten bezitten alles. Maar het onderliggende verlangen naar toegang blijft bestaan. De instrumenten zijn veranderd. Het netwerk is verschoven. De kernvraag is dezelfde. Wie is eigenaar van de digitale wereld?
We hebben geen definitief antwoord. De servers blijven draaien. De bestanden blijven bewegen. Het netwerk blijft bestaan.
Waarom Kazaa’s architectuur de juridische storm overleefde
Kazaa maakte gebruik van dezelfde peer-to-peer (P2P) golf die Napster tot een begrip maakte. Maar de onderliggende mechanismen waren totaal anders.
Napster vertrouwde op een gecentraliseerde server. Het fungeerde als tussenpersoon, indexeerde bestanden en leidde het verkeer. Kazaa heeft dat model verlaten. Het maakt gebruik van een gedecentraliseerd systeem. Gebruikers maken rechtstreeks verbinding met elkaar. Er is geen centrale hub die moet worden afgesloten.
Dit structurele verschil is de reden waarom Kazaa online bleef terwijl zijn voorganger te maken kreeg met een gerechtelijk bevel. Het ontbreken van één enkel storingspunt maakte het voor auteursrechthouders ongelooflijk moeilijk om de bron te traceren of het netwerk te ontmantelen.
Het gedecentraliseerde voordeel uitgelegd
Wanneer u een P2P-netwerk zoals Kazaa gebruikt, is uw computer niet alleen maar aan het downloaden. Het is ook aan het uploaden. Elke gebruiker wordt een knooppunt in het web.
“De decentralisatie van Kazaa is een van de belangrijkste redenen waarom het land de juridische storm zo lang heeft doorstaan.”
Deze opzet creëert een veerkrachtig netwerk. Als één gebruiker offline gaat, blijft het bestand beschikbaar via anderen. Juridische teams konden niet zomaar een bedrijfsserver aanklagen. Ze moesten tegen een hydra vechten. Snijd één hoofd af en er verschenen er nog twee.
Hoe gecentraliseerd versus gedecentraliseerd P2P verschilt
Het onderscheid tussen gecentraliseerde en gedecentraliseerde modellen bepaalde het lot van de vroege giganten op het gebied van het delen van bestanden.
Napster (gecentraliseerd):
– Server indexeert alle beschikbare bestanden.
– Gebruiker zoekt op de server.
– Server stuurt de download.
– Eén punt van falen. Sluit de server, schakel het netwerk uit.
Kazaa (gedecentraliseerd):
– Gebruikers maken peer-to-peer verbinding.
– Geen centrale index.
– Klanten delen delen van bestanden met elkaar.
– Gedistribueerde controle. Moeilijk juridisch te targeten.
Deze architectuur zorgde ervoor dat Kazaa in de schaduw van de wet kon blijven bestaan. Het was niet zomaar een hulpmiddel. Het was een beweging gebouwd op code die weigerde stil te zitten voor een dagvaarding.
Hoe Kazaa’s Supernode-netwerk functioneerde
De ruggengraat van Kazaa was geen magie. Het was FastTrack, een peer-to-peer-protocol van de “tweede generatie” dat het gebruikersbestand in twee verschillende rollen opsplitste. Je had supernodes en gewone knooppunten.
Supernodes waren de zware lifters. Dit waren krachtige computers met snelle verbindingen, hoge bandbreedte en snelle verwerkingskracht. Hier komt het probleem: computerbezitters wisten vaak niet dat hun machines waren aangewezen als supernodes. Ongeveer 30.000 van deze knooppunten fungeerden als verkeersknooppunten. Elke supernode kan tussen de 60 en 150 gewone knooppunten tegelijk verwerken.
Toen je Kazaa installeerde, werd de software vooraf gecodeerd geleverd met een lijst met supernodes. Elke keer dat u de app startte, registreerde uw computer zich bij een centrale server en koos vervolgens een actieve supernode uit die lijst.
“Zodra het juiste bestand is gevonden, wordt het via HTTP rechtstreeks van de bestandseigenaar naar de aanvrager overgedragen… het hoeft niet via een supernode te gaan.”
Uw downloadverzoeken zijn via de supernode geleid. De supernode sprak met andere supernodes, die verbonden waren met reguliere knooppunten, die weer verbonden waren met nog meer reguliere knooppunten. Deze keten ging door totdat de Time to Live van 7 op was. Dat zoekverzoek breidde zich zeven niveaus uit in het netwerk voordat het stopte.
Nadat het bestand was gevonden, vond de overdracht rechtstreeks plaats tussen de eigenaar en de aanvrager via HTTP. De supernode stapte uit de weg.
Kazaa-achtige klonen en DMCA-backlash
Het succes van Kazaa bracht een golf van onofficiële klonen voort. Programmeurs en bedrijven wilden een deel van de actie. Ze bouwden hun eigen versies van de software voor het delen van bestanden, waarbij ze vaak beweerden adware en spyware te verwijderen en tegelijkertijd nieuwe functies toe te voegen.
Populaire rip-offs omvatten:
– Kazaa Lite-opstanding
– Kazaagoud
– Kazaa LiteTools K++
– Dieet K
Kazaa heeft dit niet bij de pakken neer gelegd. Het bedrijf beschouwde deze kopieën als inbreuken op het auteursrecht. In 2003 dienden ze een klacht in op grond van de Digital Millennium Copyright Act (DMCA) en eisten dat alle inbreukmakende sites van internet werden verwijderd.
Is Kazaa legaal?
Net als Napster ervoor stond Kazaa gebruikers toe auteursrechtelijk beschermd materiaal uit te wisselen zonder royalty’s te betalen. Het bedrijf beweerde “volledig legaal” te zijn, maar velen waren het daar niet mee eens. De blauwe bestanden die gratis konden worden gedownload, werden beheerd door gebruikers en bevatten vaak auteursrechtelijk beschermde inhoud.
Filmstudio’s en platenlabels hebben rechtszaken wegens inbreuk aangespannen tegen Kazaa zelf. Ze hebben ook individuele Kazaa-gebruikers aangeklaagd.
In 2001 klaagde een Nederlands muziekbedrijf Kazaa aan. Ze kregen de opdracht om te voorkomen dat gebruikers auteursrechten schenden, anders riskeerden ze zware straffen. Kazaa reageerde door het eigendom over te dragen aan offshore-bedrijven, voornamelijk Sharman Networks Limited op het eiland Vanuatu.
Maar daar eindigde de juridische strijd niet. In 2002 vernietigde een Nederlands hof van beroep het eerdere vonnis. Ze oordeelden dat Kazaa niet verantwoordelijk was voor de acties van haar gebruikers. Door de gedecentraliseerde structuur was Kazaa niet betrokken bij het daadwerkelijk delen van bestanden. Alle zoekopdrachten en downloads vonden rechtstreeks plaats tussen gebruikerscomputers.
Later dat jaar kreeg Kazaa in de Verenigde Staten te maken met rechtszaken van de Recording Industry Association of America (RIAA) en de Motion Picture Association (MPAA). Vanaf februari 2005 was de beslissing in die rechtszaak nog hangende.
Kazaa’s verdediging (dat de gedecentraliseerde opzet het van aansprakelijkheid bevrijdde) kreeg in 2003 een impuls. Een rechter van de Amerikaanse rechtbank oordeelde dat Grokster en Morpheus, twee andere diensten voor het delen van bestanden, ook niet aansprakelijk waren voor de acties van hun gebruikers.
Hierdoor bleven alleen de gebruikers zelf aansprakelijk.
RIAA richt zich op individuele gebruikers
De Recording Industry Association of America (RIAA) begon zich in 2003 te richten op individuele gebruikers. Ze gingen niet achter iedereen aan. Ze richtten zich op mensen die duizenden auteursrechtelijk beschermde bestanden aan anderen beschikbaar hadden gesteld.
Deze herhaalde bestandsdelers werden geïdentificeerd aan de hand van hun IP-adressen. Ze kwamen met rechtszaken variërend van $ 750 tot $ 150.000.
In oktober 2004 startte de Internationale Federatie van de Phonografische Industrie (IFPI) soortgelijke rechtszaken tegen enkele honderden gebruikers van Kazaa en twee andere diensten voor het delen van bestanden.
Vervuilde muziekbestanden
De muziekindustrie vocht niet alleen voor de rechtbank. Ze waren aan het vechten op het netwerk.
In 2003 verloor de muziekindustrie naar schatting $300 miljoen aan cd-verkopen aan P2P-diensten zoals Kazaa. Ze vochten terug met rechtszaken. Maar ze lanceerden ook een onconventionele aanval: ze saboteerden hun eigen materiaal.
Platenmaatschappijen “vervuilden” Kazaa door nepversies van liedjes te maken. Ze verspreidden deze vervalsingen op het netwerk.
Hier is hoe het werkte:
1. Het nummer werd de eerste 10 seconden correct afgespeeld.
2. De rest van het nummer bestond uit een herhaald “blipping” -geluid.
Nietsvermoedende gebruikers hebben de nepnummers gedownload en onder anderen verspreid. Het aantal valse exemplaren dat in omloop was, vermenigvuldigde zich. Vaak overtrof het het aantal echte exemplaren.
Het doel was simpel. Frustreer Kazaa-gebruikers tot het punt waarop ze het systeem verlieten en in plaats daarvan het nummer kochten.
Het is een vreemde erfenis. Een protocol dat was ontworpen om inhoud vrijelijk te verspreiden, verspreidde uiteindelijk ruis. En de netwerkstructuur die het platform tegen aansprakelijkheid beschermde, werd precies datgene waardoor gebruikers konden worden gevolgd, aangeklaagd en uiteindelijk tot naleving konden worden gedwongen.
De supernodes zijn verdwenen. De klonen zijn vervaagd. Maar de vraag hoe we gegevens tussen peers kunnen verplaatsen zonder een centrale poortwachter blijft bestaan. We gebruiken nog steeds vergelijkbare architecturen. Wij noemen ze gewoon anders.
De privacy- en veiligheidsrealiteit van vroege P2P
Je denkt dat je alleen maar een liedje deelt. U overhandigt feitelijk uw digitale sleutels.
Wanneer je andere computers gegevens uit die van jou laat halen (of jijzelf dat doet) zet je de deur open. De wind waait met virussen. Het waait in inbreuken op de privacy. Het brengt een groot aantal beveiligingsproblemen met zich mee die niets om je afspeellijst geven.
Kazaa was niet alleen een tool voor het delen van bestanden. Het was een Trojaans paard met een gebruikersinterface.
De software werd vaak beschuldigd van het installeren van spyware en adware op gebruikersmachines. Dit was geen passief achtergrondgeluid. De code volgde uw bewegingen op internet. Het downloadde advertenties rechtstreeks naar uw harde schijf zonder uw medeweten. Je hebt er niet om gevraagd. Je wilde ze niet. Maar ze waren er.
De oude versies van de software werden gebundeld met deze kwaadaardige code. Het verwijderingsproces was ingewikkeld. Je moest door de downloadopties graven. De meeste mensen misten de kleine lettertjes. Ze accepteerden de spyware per ongeluk.
Tegenwoordig beweert het bedrijf achter de software dat het niet langer persoonlijke informatie over zijn gebruikers verzamelt of gebruikt. Dat is de officiële lijn.
Copycat-versies beweerden dit op te lossen. Kazaagoud. Kazaa Lite Tools K++. Ze beloofden software die vrij was van adware en spyware. Beloften zijn goedkoop. Code is waar het om gaat.
Om te voorkomen dat gevoelige informatie uitlekt, gaf Kazaa gebruikers een specifieke instructie. Stel een map “Mijn gedeelde bestanden” in op het bureaublad. Slechts één map.
Wanneer mensen een bestand probeerden te downloaden, hadden ze alleen toegang tot die gedeelde map. Ze konden niet vrij ronddwalen over de harde schijf van het individu. Dit was een inperkingsstrategie. Het was geen geneesmiddel. Het was een verband op een schotwond.
De software was ook uitgerust met virusbeschermingssoftware. Het heeft een aantal bugs verwijderd die in cyberspace rondzweven. Enkele bugs. Niet allemaal. Het internet is een wilde plek.
De spanning tussen gemak en veiligheid is het bepalende kenmerk van peer-to-peer-netwerken.
De juridische strijd om KaZaA
Was het legaal? Het antwoord hangt af van waar je staat en welke rechter luistert.
De geschiedenis van KaZaA is een geschiedenis van rechtszaken. De muziekindustrie nam dit niet terzijde. Ze hebben een rechtszaak aangespannen.
- De Hoya: RIAA voert studentenrechtszaken op. Het proces vond plaats op 1 februari 2005.
- CNN.com: Makers van Kazaa klagen platenlabels aan. Dit gebeurde in september 2003.
- Newsbytes: Kazaa-makers zeggen dat rechtszaken te duur zijn om door te gaan. 23 mei 2002.
- afterdawn.com: Nederlands hof van beroep oordeelde dat KaZaA legaal is. 28 maart 2002.
- WiredNews: Kazaa stopt de downloaddistributie. 18 januari 2002.
- Het Register: KaZaA beval te stoppen met het schenden van auteursrechten. 29 november 2001.
Er bestaat geen definitief antwoord op de legaliteitsvraag. Het hangt af van het land. Het hangt af van de auteursrechtwetten. Over het algemeen is het downloaden van auteursrechtelijk beschermd materiaal zonder toestemming illegaal. Maar de technologie zelf? Dat is een grijs gebied.
KaZaA was een dienst voor het delen van bestanden die begin jaren 2000 populair was. Hiermee konden gebruikers muziek, video’s en andere bestanden delen. Het kwam met adware. Het kwam met spyware. Het kwam met malware.
Waarom is het stilgelegd? Er is geen enkel antwoord. Theorieën zijn er in overvloed. Sommigen zeggen dat het druk was van de muziekindustrie. Anderen zeggen dat Sharman Networks zojuist heeft besloten er een einde aan te maken. De dienst is niet meer actief.
Waarom dit nu belangrijk is
We kijken terug naar KaZaA en zien een relikwie. Een stukje internetgeschiedenis.
Maar de problemen blijven bestaan. Privacy. Beveiliging. Het recht om gegevens te delen. Het recht om gegevens te beschermen.
De map “Mijn gedeelde bestanden” is nog steeds een goede gewoonte. Isoleer uw gedeelde bezittingen. Geef vreemden geen toegang tot uw hele schijf.
Virusbescherming is nog steeds noodzakelijk. Dat is altijd zo geweest.
Het juridische landschap is veranderd, maar het kernconflict niet. Contentmakers willen controle. Gebruikers willen toegang. De technologie zit er middenin, vaak kapot en altijd in ontwikkeling.
Als je wilt begrijpen hoe dit gebeurde, moet je naar de onderliggende mechanismen kijken.
Gerelateerde onderwerpen
- Hoe bestandsdeling werkt
- Hoe thuisnetwerken werken
- Hoe muzieklicenties werken
- Hoe het oude Napster werkte
Verder lezen en bronnen
Voor degenen die zich verdiepen in de technische details:
- Kazaa
- ShareTheFiles.com
- SpywareInfo: Schone en geïnfecteerde programma’s voor het delen van bestanden
- Slyck’s gids voor FastTrack
Boeken die context bieden:
- Sonic Boom: Napster, MP3 en de nieuwe pioniers van muziek door John Alderman
- P2P ontdekken door Michael Miller
- Peer-to-Peer: de kracht van disruptieve technologieën benutten door Andy Oram
- Steel dit boek voor het delen van bestanden door Wallace Wang
- MP3 Underground: de inside-gids voor mp3-muziek, Napster, RealJukebox, MusicMatch en verborgen internetnummers door Ron White
Bronnen uit het tijdperk van de rechtszaken:
- “459 Europese P2P-gebruikers aangeklaagd.” AfterDawn.com, 7 oktober 2004.
- Corder, Mike. “Opname-industrie en service voor het delen van bestanden staan tegenover elkaar in Australië”, The America’s Intelligence Wire, 29 november 2004.
- Evers, Joris. “De Nederlandse Hoge Raad oordeelt dat Kazaa Legal is”, PCWorld, 19 december 2003.
- “FastTrack”, vrije definitie.
- “Kazaa-eigenaar klaagt over inbreuk op het auteursrecht”, huiveringwekkende effecten.
- Liang, Jian, et al. “De KaZaA-overlay: een meetonderzoek”, Polytechnische Universiteit, New York, 15 september 2004.
- Liang, Jian, et al. “Vervuiling in P2P-systemen voor het delen van bestanden”, Polytechnische Universiteit, New York.
- Napster’s Sons: een ander deuntje zingen?” Business Week Online, 21 februari 2002.
- “Aangeklaagd voor een liedje”, What’s the Download.com.
- Woody, Todd. “De race om Kazaa te vermoorden.” Bedraad, uitgave 11.02, februari 2003.
Het pad eindigt hier niet. Het verandert gewoon van richting.
