Door de opkomst van kunstmatige intelligentie (AI)-simulaties van Jezus Christus kunnen gebruikers tijdens de feestdagen religieuze begeleiding of gezelschap zoeken. Hoewel ze op de markt worden gebracht als een nieuwe manier om met geloof om te gaan, roepen deze AI-‘Jezusen’ belangrijke ethische en theologische vragen op. Deskundigen waarschuwen dat het vertrouwen op dergelijke platforms vooringenomenheid kan introduceren, de religieuze traditie kan verdraaien en emotionele kwetsbaarheid kan uitbuiten in een tijd waarin mensen actief op zoek zijn naar spirituele antwoorden.
De nieuwe digitale messiassen
Het afgelopen jaar hebben verschillende platforms – waaronder Talkie.AI, Character.AI en Text With Jesus – AI-chatbots gelanceerd die beweren de stem van Jezus te belichamen. Deze bots reageren op vragen van gebruikers met een verschillende mate van theologische nauwkeurigheid en culturele gevoeligheid. Sommigen bieden generieke uitspraken over liefde en verlossing, terwijl anderen verwijzingen naar de moderne popcultuur in hun antwoorden injecteren.
Zoals Heidi Campbell, hoogleraar communicatie en religieuze studies aan de Texas A&M University, uitlegt, ligt de aantrekkingskracht in de illusie van intimiteit: “Het is het idee… alsof je je vriend een sms stuurt. Op de een of andere manier voelt het authentieker… het voelt intiem.” Deze toegankelijkheid maskeert echter diepere zorgen.
Het risico van niet-geverifieerd geloof
Het kernprobleem is het gebrek aan verantwoordelijkheid. AI-modellen zijn getraind op datasets die zijn samengesteld door technologiebedrijven, wat betekent dat interpretaties van geloof sterk kunnen worden beïnvloed door algoritmische vooringenomenheid. Modellen als ChatGPT van OpenAI kunnen bijvoorbeeld worstelen met niet-westerse religies of stereotypen reproduceren. Op dezelfde manier zouden in China geschoolde modellen zoals DeepSeek de katholieke leer verkeerd kunnen weergeven.
Dit roept een kritische vraag op: wie controleert het geloofsverhaal in het digitale tijdperk? Feeza Vasudeva, een onderzoeker aan de Universiteit van Helsinki, merkt op dat “Wie de trainingsgegevens beheert, ook effectief de religieuze tradities beheert.” Dit zou kunnen leiden tot een gehomogeniseerde, mondiaal gemiddelde religieuze boodschap, los van lokale gemeenschappen.
Kwetsbaarheid en verkeerde informatie
Deskundigen maken zich vooral zorgen over de impact op jongeren of mensen die niet vertrouwd zijn met technologie. Zonder kritisch denkvermogen kunnen gebruikers door AI gegenereerde reacties als absolute waarheid accepteren. Campbell waarschuwt: “Ze hebben geen enkel klankbord voor deze antwoorden, en daarom kan dat zeer problematisch zijn.”* Het gevaar schuilt in de onbetwiste aanvaarding van mogelijk onnauwkeurig of bevooroordeeld religieus advies.
Verantwoord gebruik en feitencontrole
De oplossing, zo suggereren experts, is een voorzichtige betrokkenheid. Vasudeva adviseert om AI Jesus-chatbots spaarzaam en bewust te gebruiken, waarbij prioriteit wordt gegeven aan echte verbindingen met familie en vrienden. Als gebruikers dergelijke platforms gebruiken, moeten gebruikers de bronnen evalueren en de feiten controleren bij vertrouwde religieuze leiders of gevestigde teksten.
Campbell raadt aan om de chatbots te beschouwen als een aanvulling op, en niet als vervanging, voor echte spirituele begeleiding. “Als de apps gebruikt moeten worden voor religieuze reflectie of advies, evalueer dan het model door het vragen te stellen waarvan je zou willen dat een menselijke predikant of spiritueel adviseur deze beantwoordt voordat hij zich ervoor openstelt.”
Hoewel door AI gegenereerde ‘Jezusen’ uiteindelijk een gemakkelijke, zij het verontrustende manier kunnen zijn om met geloof om te gaan, onderstreept hun verspreiding de dringende behoefte aan kritisch denken en verantwoorde digitale consumptie. De toekomst van de religieuze praktijk in het digitale tijdperk hangt af van geïnformeerde, kritische gebruikers die de beperkingen en vooroordelen begrijpen die inherent zijn aan deze nieuwe technologieën.
