Niesławna firma zajmująca się oprogramowaniem szpiegującym NSO Group opublikowała nowy raport dotyczący przejrzystości, w którym zachwala rzekomą zmianę kierunku odpowiedzialności w związku z próbami ponownego wejścia na rynek amerykański. Jednak eksperci i zwolennicy praw cyfrowych odrzucają raport jako powierzchowną próbę wywarcia wpływu na rząd USA, aby zniósł ograniczenia nałożone przez administrację Bidena.
Kampania na rzecz usunięcia z czarnej listy
Grupa NSO lobbuje za usunięciem jej z listy podmiotów Departamentu Handlu Stanów Zjednoczonych, która zasadniczo uniemożliwia firmom prowadzenie interesów z firmami amerykańskimi. Niedawną restrukturyzację firmy, w tym mianowanie byłego urzędnika administracji Trumpa Davida Friedmana na prezesa wykonawczego i odejście kluczowych założycieli, postrzega się jako część tych wysiłków. Nowe wytyczne i sprawozdanie dotyczące przejrzystości mają za zadanie zasygnalizować zmianę zachowań.
Raport przejrzystości nie zawiera treści
Sprawozdanie dotyczące przejrzystości za 2025 r. zawiera niejasne zapewnienia dotyczące poszanowania praw człowieka, brakuje jednak konkretnych szczegółów zawartych w poprzednich ujawnieniach. W przeciwieństwie do wcześniejszych raportów, nie wskazuje ono, ile potencjalnych klientów odrzucono, zbadano lub rozwiązano z powodu naruszeń praw człowieka. Pominięcie to rodzi pytania dotyczące zaangażowania przedsiębiorstwa w kwestię odpowiedzialności.
„NSO wyraźnie prowadzi kampanię na rzecz wykreślenia go z amerykańskiej listy obserwacyjnej… To tylko kolejna próba ukrycia prawdziwych zamiarów i rząd USA nie powinien się na to dać”, mówi Natalya Krapiva, starszy prawnik ds. technologii w Access Now.
Poprzednie raporty przejrzystości zawierały więcej szczegółów
Poprzednie raporty wykazały, że w ubiegłych latach NSO zakończyła lub zawiesiła obsługę klienta z powodu nadużyć, co spowodowało utratę wielomilionowych przychodów. Na przykład w raporcie z 2024 r. szczegółowo opisano trzy dochodzenia, z których jedno zakończyło się całkowitym odłączeniem klienta, a drugiemu nakazanie poddania się szkoleniu i monitorowaniu w zakresie praw człowieka. W raporcie z 2023 r. podkreślono zawieszenie obsługi sześciu klientów, co kosztowało firmę 57 mln dolarów przychodów. W raporcie bieżącym dane te zostały całkowicie pominięte.
Dlaczego to jest ważne
Oprogramowanie szpiegowskie Pegasus należące do NSO Group było wykorzystywane przez rządy na całym świecie do atakowania dziennikarzy, aktywistów i dysydentów politycznych. Brak przejrzystości pozwala na dalsze niekontrolowane nadużycia. Próby wejścia firmy na rynek amerykański budzą obawy o możliwe nadużycia jej technologii przez krajowe organy ścigania i agencje wywiadowcze. Decyzja rządu USA o wyznaczeniu NSO Group jako podmiotu kontrolowanego będzie miała daleko idące konsekwencje dla praktyk globalnego nadzoru.
Brak weryfikowalnych danych w najnowszym raporcie, w połączeniu z historią składaną przez spółkę z pustymi obietnicami, sugeruje, że dążenie NSO Group do przejrzystości to przede wszystkim strategia PR mająca na celu obejście audytów, a nie faktyczne reformy.
W dłuższej perspektywie powrót Grupy NSO na rynek amerykański stworzyłby niebezpieczny precedens dla innych firm zajmujących się oprogramowaniem szpiegującym, potencjalnie normalizując sprzedaż natrętnych narzędzi nadzoru przy minimalnym nadzorze.
